Wieża Bismarcka z kotłem ogniowym
Wieża Bismarcka w Świdwinie.

Wieża Bismarcka w Świdwinie jest jedną z czterech (dawniej pięciu) zachowanych Wież Bismarcka na Pomorzu.

Inicjatorem budowy tej Wieży Bismarcka na wzgórzu (105m n.p.m.), na skraju Parku Miejskiego w Świdwinie, był miejscowy Związek Upiększania.

Powołano Komitet Budowy Wieży Bismarcka pod przewodnictwem landrata hrabiego Nikolausa von Baudissina (1838-1917).

Rada powiatu wiosną 1910 jednogłośnie zatwierdziła kwotę 300 marek na planowaną Wieżę Bismarcka.

Prace budowlane i inauguracja obiektu

Uroczyste położenie kamienia węgielnego odbyło się 01.04.1911. Wieżę z granitu (mur z kamienia łamanego) i cegły (wiązanie krzyżowe) wybudował mistrz murarski i architekt Franz Brewing ze Świdwina. Ślepe pułapy jak również gotowe elementy krętych schodów i balkonów wykonane zostały z betonu.

Uroczyste poświęcenie wieży odbyło się 17.09.1911 przy dużym udziale wszystkich związków i cechów Świdwina. Już wieczorem dnia poprzedniego odbył się komers Bismarcka, w którym udział wzięła ludność wiejska.

Opis budowli (z okresu uroczystego otwarcia)

22 metrowa wieża widokowa z możliwością wzniecania ognia z każdej ze stron wygląda jednakowo.

Cokół wieży

Budowla posiada kwadratową podwalinę o wymiarach 6,62m x 6,62m.

Wysokość podwaliny zmienia się od 0,08m (narożnik południowo zachodni) do 0,52m (narożnik północno zachodni) ze względu na lekki spad zbocza.

Kwadratowy cokół wieży ma wysokość 3,30m. Na wszystkich czterech ścianach usytuowano centralnie wejścia (1,40m x 2,38m).

Na parterze, po lewej stronie południowego wejścia, wyryto na granitowym kamieniu następujący napis:

Entworfen und ausgeführt/

von/

F. Brewing/

Schivelbein 1911

(Zaprojektowana i wykonana/

przez/

F. Brewinga /

­Świdwin 1911)

Trzon wieży

Właściwy, lekko cofnięty trzon wieży, wznosi się ponad cokołem, zwężając się ku górze. Szerokość trzonu wieży u podstawy cokołu wynosi 6,02m x 6,02m.

Krawędzie trzonu wieży wykonane są z czerwonej cegły, reszta trzonu oraz podbudowa z granitu.

Środkowa część trzonu na wysokości 3,40m przerwana jest przez wysoki otwór, zakończony półkolistym łukiem pełnym z czerwonej cegły. Dolna część otworu zabezpieczona jest balustradą.

Powyżej półkolistego otworu znajduje się centralnie usytuowany otwór okienny o wymiarach ok. 1,8m x 2,0m, wyposażony w dwie podpory. Tuż powyżej otworu okiennego znajduje się wystający balkon. Balustrady wszystkich czterech balkonów są podobne do balustrady dolnego półkolistego otworu.

Wewnętrznymi krętymi (prawoskrętnymi) schodami z betonowych prefabrykatów można było wejść na każdy z 4 balkonów. Innymi schodami można wejść na poddasze.

Głowica wieży

Wieża posiada nadbudówkę podobną do czterospadowego dachu z małym półkolistym oknem z każdej strony. Na dachu wieży zainstalowano, na kwadratowym systemie wentylacyjnym, metalowy stelaż w formie kosza, do którego wpuszczono kocioł ogniowy.

Za opał służyło drewno i smoła.

Historia wieży

Budowla była używana do lat 20-ych XX wieku jako wieża widokowa.

W latach 30-ych wejście na wieżę było zakazane z powodu rzekomej groźby zawalenia. Również w latach 30-ych dotychczasowy żelazny kocioł ogniowy został wymieniony na miedziany kocioł.

W roku 1992 podjęto kroki w celu wyremontowania wieży. Na wieży brakowało kotła ogniowego. Zachował się skorodowany metalowy stelaż kotła. Wszystkie cztery wejścia na parterze były zamurowane.

W sierpniu 2003 schody na balkony widokowe były jeszcze dostępne, stalowa balustrada tylko w górnej części. Krótkie schody na poddasze odłamane, zachowała się jedynie środkowa rura stalowa z kilkoma stopniami. Prześwit między biegami schodów na poddasze zabity deskami. Pokrycie dachowe częściowo zawalone, w złym stanie. Balustrady betonowe balkonów i okien leżały w częściach przed wieżą. Mury zewnętrzne stosunkowo dobrze zachowane. Stalowe nadproża drzwi i okien mocno skorodowane.

Pomiędzy sierpniem 2003 a majem 2007 dolne otwory półkoliste zostały zamurowane do wysokości ok. 2,5m.

We wrześniu 2010 wystosowano do władz miasta Świdwina internetową petycję w sprawie wykonania remontu wieży (bezpośredni Link)

Linki

Google Maps

Google Earth

Źródła

- Seele, Sieglinde: Lexikon der Bismarck-Denkmäler, wyd. Imhof Petersberg, 2005, str. 348
- Seele, Sieglinde, Mannheim (archiwum Seele): BISMARCK-TURM von SCHIVELBEIN /Pommern
- von Bismarck, Valentin: Bismarck-Feuersäulen u. Türme (nieopublikowany manuskrypt); nr 178 "Bismarck-Feuersäule bei Schivelbein.", 1900 - 1915, 1937, (Archiwum Burszostwa Alemannia, Bonn)
- Czasopismo Związku Bismarcka; 8. rocznik, 1910 (Nr 5, str. 80), 9. rocznik, 1911 (Nr 10, str. 183/184)
- Bielefeld, Jörg: wymiary wieży (czerwiec 2011, bez gwarancji).

Autorzy zdjęć

- Heiko Folkerts, Monachium (sierpień 2003)
- Krzysztof Kierek (maj 2007)
- Marek Mosoń , Wrocław (czerwiec 2011)
- Jörg Bielefeld , Remscheid (czerwiec 2011)

Tłumaczenie na język polski Marek Mosoń , Wrocław